Gównowacenie. Jak cyfrowi giganci zmieniają nasz świat na gorsze

Dlaczego serwisy internetowe, które początkowo wydają się wygodne, tanie i tworzone z myślą o użytkownikach, z czasem stają się coraz bardziej irytujące, pełne reklam, ograniczeń i mechanizmów utrudniających odejście? Cory Doctorow opisuje ten proces pojęciem „gównowacenia” i pokazuje, że pogarszanie jakości platform cyfrowych można analizować jako konsekwencję konkretnych decyzji biznesowych, regulacyjnych i technologicznych.

Autor przygląda się największym firmom cyfrowej gospodarki, między innymi Facebookowi, Amazonowi, Apple, Twitterowi/X i Uberowi. Pokazuje powtarzający się schemat. Platforma najpierw oferuje użytkownikom atrakcyjne warunki i buduje skalę. Następnie wykorzystuje rosnącą zależność odbiorców, sprzedawców, reklamodawców, wydawców lub pracowników. Kiedy konkurencja słabnie, a odejście staje się kosztowne lub niewygodne, większa część wartości może być przejmowana przez właściciela platformy.

Doctorow szuka przyczyn tego zjawiska w koncentracji rynku, osłabieniu polityki antymonopolowej, ograniczaniu interoperacyjności, sposobie wykorzystywania prawa własności intelektualnej oraz spadku siły negocjacyjnej pracowników. Analizuje również model platformowej gospodarki pracy, regulacje dotyczące prywatności oraz mechanizmy pozwalające firmom technologicznym zamykać użytkowników we własnych ekosystemach.

Książka zawiera również propozycje zmian. Doctorow wskazuje między innymi na skuteczniejsze egzekwowanie prawa antymonopolowego, silniejszą ochronę prywatności, rozwój interoperacyjności, przenoszenie danych i zwiększenie praw pracowników sektora technologicznego.

„Gównowacenie” może być szczególnie interesujące dla osób zajmujących się biznesem cyfrowym, marketingiem, technologią i strategią. Pomaga spojrzeć na największe platformy internetowe nie tylko jak na produkty technologiczne, ale również jak na systemy biznesowe, w których zmienia się podział wartości pomiędzy właścicielem platformy, użytkownikami i partnerami.